“ATA NUK DONIN VETËM ARMË, DONIN EDHE TË NA THYENIN”

Rrëfimi i Hazir Krasniqit (6.6.1916 – 8.1.2000) për aksionin famëkeq të mbledhjes së armëve dhe përndjekjen për tepricat bujqësore.

Përgatitur nga: Xhevdet Kallaba

(Përmbledhje nga regjistrimi filmik, më 6 mars 1996)

Në dimrin e acartë të vitit 1956, në fshatin Dajkoc, nisi një prej kapitujve më të dhimbshëm të historisë së pasluftës në Kosovë. Ishte fillimi i shkurtit kur pjesëtarët e UDB-së serbe zbritën në shtëpitë e shqiptarëve për t’i detyruar të dorëzonin armë – një aksion i urdhëruar nga Aleksandar Rankoviqi, që në thelb nuk synonte sigurinë publike, por nënshtrimin e shqiptarëve dhe goditjen e dinjitetit të tyre.

Hazir Krasniqi, atëbotë banor i Dajkocit, u përball me një dhunë të paimagjinueshme. I ftuar fillimisht në shtëpinë e Muslisë së Hysenit, ku ishin mbledhur burrat e fshatit, u ndalua pa shkak dhe u dërgua në Kamenicë. Në komisariatin e asaj kohe, u përball me shantazh, kërcënime dhe tortura. Rriheshin, poshtëroheshin, qëndronin jashtë në borë e ngricë – vetëm që të pranonin se kishin armë, ose të tregonin ndonjë emër tjetër.

“A e ruan pushkën për Shqipëri?”, ishte një nga pyetjet e rënda që iu bë Hazirit në një natë kur temperaturat rrëzoheshin nën zero. Por përgjigjja e tij mbeti e njëjtë: “Nuk kam pushkë.”
Përkundër frikës, ai nuk pranoi të shpifte e as të denonconte askënd. Rrëfimi i tij tregon për një burrë të thjeshtë, të pambrojtur, por me një etikë të palëkundur: “Familja ime kurrë s’ka qenë shoshë e bërllokut,” kujtonte ai, duke i dhënë zë një brezi që pagoi shtrenjtë për të mos u përulur.

Por kalvari i tij nuk përfundoi me aksionin e armëve. Në vitet që pasuan, Haziri dhe familja e tij u goditën nga një tjetër formë shtypjeje – aksioni i tepricave bujqësore, i njohur si “Otkup”. Edhe pse nuk kishin drithë as për bukën e përditshme, u detyruan të japin “tepricë” që nuk ekzistonte. Arrestime, presion, e deri në përbuzje publike ndaj figurave si Mulla Idrizi, ishin pjesë e një plani sistematik për t’i ulur shqiptarët në gjunjë.

Në një burg të Shipashnicës, Haziri dhe axha i tij Asllani kaluan net me kashtë në vend të shtratit, në acar e në pasiguri. Petri, kryetari i komunës, më në fund i liroi, por mesazhi i regjimit kishte qenë i qartë: për shqiptarët nuk kishte as të drejtë, as mëshirë.

Rrëfimi i Hazir Krasniqit është një dëshmi e gjallë e dhunës sistematike ndaj shqiptarëve pas Luftës së Dytë Botërore. Por më shumë se kaq, është një rrëfim mbijetese, nderi dhe qëndrese. Në trup të ngrirë, por në shpirt të pathyer, ai përfaqëson zërin e një brezi që nuk u përkul – edhe kur u la jashtë në borë, edhe kur u detyrua të zbriste në thellësinë e vuajtjes.

Hazir Krasniqi, me rrëfimin e tij të ndershëm dhe prekës, nuk na kujton vetëm të kaluarën. Na kujton se dinjiteti nuk blihet me kërcënim, as nuk shitet për një natë më pak në burg. Dhe ky është mësimi që historia jonë nuk duhet ta harrojë kurrë.