U nda nga jeta prof. dr. Nuhi Rexhepi – intelektuali që edukoi me dijen, urtësinë dhe shembullin e jetës

Sot (9 korrik 2026) në Prishtinë iu dha lamtumira e fundit Prof. Dr. Nuhi Rexhepit me prejardhje nga Pogragja e Gjilanit. Pas ceremonialit fetar me nga një fjalë rasti nga i ndjeri u ndanë Prof. dr. Xhafer Xhaferi dhe nipi të ndjerit, Prof. Fatmir Rexhepi

Nga Xhevdet Kallaba

Prof. dr. Nuhi Rexhepi ishte ndër ata intelktualë që jetën e ndërtoi mbi shërbimin ndaj dijes, arsimit dhe shoqërisë. Për më shumë se gjysmë shekulli ai ishte një nga personalitetet më të respektuara të arsimit universitar dhe të albanologjisë në Kosovë, duke lënë gjurmë të pashlyeshme si studiues, pedagog, drejtues universitar dhe, mbi të gjitha, si njeri.

Ndarja e tij nga jeta preku jo vetëm familjen dhe miqtë, por edhe komunitetin akademik shqiptar. Reagimet e shumta të kolegëve, studentëve dhe bashkëpunëtorëve dëshmuan se ishte shuar një personalitet, autoriteti i të cilit nuk buronte nga funksionet që kishte ushtruar, por nga karakteri, kultura dhe dinjiteti me të cilin kishte jetuar.

1 of 7

I lindur në vitin 1942 në Pogragjë të Gjilanit, Nuhi Rexhepi u rrit në një mjedis ku arsimi konsiderohej rruga më e sigurt drejt emancipimit. Arsimin fillor e kreu në vendlindje, ndërsa Shkollën Normale në Prishtinë dhe Gjakovë. Në vitin 1967 diplomoi në Degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe të Fakultetit Filozofik të Universitetit të Prishtinës. Studimet pasuniversitare i vazhdoi në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Beogradit, ndërsa në vitin 1995 mbrojti me sukses disertacionin e doktoratës me temën “Interpretimi i letërsisë shqipe në tekstet shkollore të Kosovës (1945–1990)”, një studim që mbetet ndër kontributet e rëndësishme në fushën e metodikës së mësimdhënies së letërsisë.

Karrierën e nisi si mësues në vendlindje. Më pas shërbeu si arsimtar në Obiliq dhe profesor në Shkollën Normale dhe në Shkollën e Lartë Pedagogjike në Gjilan. Këto vite formësuan identitetin e tij pedagogjik dhe e bënë të kuptonte nga afër sfidat e arsimit shqiptar. Në vitin 1972 u emërua asistent në Fakultetin e Filologjisë të Universitetit të Prishtinës, institucion me të cilin do ta lidhte gjithë jetën e tij akademike.

Në Universitetin e Prishtinës ligjëroi për dekada lëndët Historia e Letërsisë Shqipe dhe Metodika e Gjuhës Shqipe, duke formuar breza të tërë studentësh. Për shumë prej tyre ai mbeti modeli i profesorit të urtë, të drejtë dhe të përkushtuar. Nuk ishte profesor që kërkonte respekt; ai e fitonte atë natyrshëm, me dijen, kulturën dhe mënyrën njerëzore të komunikimit.

Në kujtimet e ish-studentëve përsëritet vazhdimisht një tipar: qetësia e profesorit. Ai nuk ngrinte zërin, nuk e përdorte autoritetin për të imponuar frikë dhe nuk e ulte kurrë dinjitetin e studentit. Edhe kur korrigjonte gabimet, e bënte me edukatë dhe me dashamirësi. Një ish-student kujton se një korrigjim i vetëm gjuhësor që mori në provimin pranues e shoqëroi gjatë gjithë jetës profesionale, duke mos e përsëritur më atë gabim. Ky kujtim i vogël flet shumë për mënyrën se si Prof. Rexhepi e kuptonte misionin e mësuesit: të edukonte pa fyer dhe të udhëzonte pa imponuar.

Kolegët e tij e kujtojnë si bashkëpunëtor të rrallë. Ai ishte njeri i dialogut, i matur në vendimmarrje dhe gjithmonë i gatshëm për të mbështetur nismat që i shërbenin universitetit dhe arsimit shqiptar. Gjatë karrierës së tij ushtroi detyrat e prodekanit të Fakultetit të Filologjisë, shefit të Katedrës së Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe, anëtarit të Senatit dhe të Bordit të Universitetit të Prishtinës, si dhe të Bordit të Radiotelevizionit të Kosovës. Në secilin prej këtyre angazhimeve ai la pas shembullin e drejtuesit që e kuptonte funksionin si përgjegjësi dhe jo si privilegj.

Veprimtaria e tij shkencore ishte po aq e rëndësishme sa ajo pedagogjike. Ai botoi një varg studimesh, tekstesh universitare dhe punimesh shkencore në fushën e historisë së letërsisë, metodikës së mësimdhënies dhe kritikës letrare. Punimet e tij karakterizohen nga serioziteti metodologjik, argumentimi shkencor dhe përkushtimi ndaj cilësisë. Edhe në ditët e fundit të jetës vazhdonte të merrej me redaktime dhe projekte botuese, duke dëshmuar se për të kërkimi shkencor nuk ishte profesion me orar, por mënyrë jetese.

Megjithatë, ajo që e dallonte më shumë ishte dimensioni njerëzor. Pothuajse çdo shkrim kushtuar atij përmend të njëjtat fjalë: urtësi, qetësi, maturi, respekt, kulturë, mirësi. Është e rrallë që dëshmi të ardhura nga njerëz të ndryshëm, të shkruara pa koordinim me njëri-tjetrin, të përshkruajnë një personalitet me të njëjtën gjuhë. Kjo tregon se këto nuk ishin cilësi të rastit, por pjesë organike e karakterit të tij. Profesor Nuhi Rexhepi nuk ligjëronte vetëm letërsinë; ai ligjëronte qytetarinë, etikën dhe respektin për tjetrin. Në këtë kuptim, ai ishte një edukator në kuptimin më të plotë të fjalës.

Brezi të cilit i përkiste Prof. Rexhepi kishte një mision historik. Ishin intelektualët që u arsimuan në kushte të vështira, brenda dhe jashtë Kosovës, dhe që më pas sollën dijen në vend për të ndërtuar Universitetin e Prishtinës dhe institucionet e tjera të arsimit shqiptar. Ata nuk ndërtuan vetëm programe studimore; ndërtuan një kulturë universitare dhe një vetëdije kombëtare që u bë themel për brezat pasues. Në këtë brez, Prof. Rexhepi zinte një vend të veçantë.

Sot, kur universitetet dhe shoqëria shqiptare përballen me sfida të reja, figura e tij mbetet një pikë referimi. Ai dëshmoi se profesori nuk matet vetëm me tituj, grada shkencore apo funksione administrative, por me ndikimin që lë te studentët, me integritetin personal dhe me shembullin që u ofron brezave. Kjo është arsyeja pse kujtimi i tij mbetet i gjallë te mijëra studentë që patën fatin ta dëgjonin në auditor dhe te kolegët që punuan pranë tij.

Ndarja fizike është ligj i jetës, por ka njerëz që mbeten të pranishëm përmes veprës dhe shembullit të tyre. Prof. dr. Nuhi Rexhepi është njëri prej tyre. Ai la pas libra, studime, studentë, institucione më të forta dhe, mbi të gjitha, një emër që lidhet me ndershmërinë, urtësinë dhe përkushtimin ndaj dijes. Kjo është trashëgimia më e vyer që mund të lërë një profesor universitar.

Prandaj, kujtimi për Prof. dr. Nuhi Rexhepin nuk duhet të mbetet vetëm një homazh pas ndarjes së tij nga jeta. Ai duhet të shërbejë si kujtesë se arsimi shqiptar është ndërtuar mbi punën dhe përkushtimin e njerëzve të tillë, të cilët punuan pa bujë, por me përgjegjësi të lartë ndaj dijes, universitetit dhe kombit. Për këtë arsye, emri i tij do të vazhdojë të zërë vend të nderuar në historinë e arsimit dhe të kulturës shqiptare.

Një vështrim më i kujdesshëm mbi jetën dhe veprën e Prof. dr. Nuhi Rexhepit dëshmon se ai ishte pjesë e brezit të artë të intelektualëve shqiptarë që, pas themelimit të Universitetit të Prishtinës, morën mbi vete përgjegjësinë historike të ngritjes së arsimit të lartë në gjuhën shqipe. Ky brez nuk trashëgoi institucione të konsoliduara, por i ndërtoi ato me punë, sakrificë dhe vizion. Profesor Nuhi Rexhepi ishte njëri ndër përfaqësuesit më dinjitozë të këtij brezi.

Në historinë e arsimit shqiptar, rëndësia e një pedagogu nuk matet vetëm me numrin e librave që ka botuar apo me funksionet që ka ushtruar. Ajo matet edhe me ndikimin që ai lë te studentët, te kolegët dhe te vetë institucioni ku ka punuar. Pikërisht në këtë aspekt, figura e Prof. dr. Nuhi Rexhepit merr përmasa të veçanta. Për më shumë se katër dekada ai ishte pjesë e pandashme e Fakultetit të Filologjisë, duke kontribuar në zhvillimin e mësimdhënies, të metodikës së gjuhës dhe letërsisë shqipe, si dhe në përgatitjen e kuadrove të reja shkencore e pedagogjike.

Në kujtimet e bashkëkohësve të tij vihet re një përputhje e rrallë. Secili e përshkruan me fjalë të ndryshme, por të gjithë arrijnë në të njëjtin përfundim: ai ishte profesor që frymëzonte besim. Nuk ishte vetëm studiues i mirë, por edhe njeri që dinte të dëgjonte, të kuptonte dhe të respektonte tjetrin. Në një kohë kur autoriteti shpesh identifikohet me pushtetin, Prof. Rexhepi dëshmoi se autoriteti i vërtetë ndërtohet mbi dijen, karakterin dhe drejtësinë.

Shumë studentë kujtojnë se ligjëratat e tij nuk karakterizoheshin nga retorika e zhurmshme apo nga imponimi. Ai fliste qetë, me argumente, duke krijuar një atmosferë ku studenti ndihej pjesë e procesit mësimor. Ai ishte ndër ata pedagogë që besonin se universiteti nuk është vetëm vendi ku transmetohen njohuri, por edhe institucioni ku formohen karaktere dhe ndërtohen qytetarë të përgjegjshëm. Prandaj, për shumë ish-studentë, kujtimi për profesorin lidhet po aq me kulturën njerëzore sa edhe me përmbajtjen e ligjëratave të tij.

Po aq domethënëse është edhe veprimtaria e tij shkencore. Në një periudhë kur literatura pedagogjike në gjuhën shqipe kishte nevojë për studime të mirëfillta, Prof. Rexhepi dha një ndihmesë të rëndësishme në fushën e metodikës së mësimdhënies së gjuhës dhe letërsisë shqipe. Studimet dhe tekstet e tij u mbështetën në përvojën shumëvjeçare si mësues dhe profesor universitar, duke krijuar një lidhje të natyrshme ndërmjet teorisë dhe praktikës. Ky është një nga elementët që i japin veprës së tij vlerë të qëndrueshme edhe sot.

Një dimension tjetër i rëndësishëm i personalitetit të tij ishte kultura institucionale. Në detyrat që ushtroi si prodekan, shef katedre, anëtar i Senatit dhe i organeve të tjera drejtuese, ai nuk u dallua për vendime spektakolare, por për një mënyrë pune të matur, të argumentuar dhe konsensuale. Ai besonte se institucionet forcohen jo nga individët që kërkojnë protagonizëm, por nga njerëzit që punojnë me përgjegjësi dhe krijojnë besim te bashkëpunëtorët.

Edhe jashtë auditorëve universitarë, Prof. Rexhepi mbeti intelektual i angazhuar. Ai ishte pjesë e jetës kulturore dhe arsimore të vendit, duke marrë pjesë në projekte botuese, në organizma akademikë dhe në institucione publike, gjithmonë me të njëjtën qasje: të kontribuonte pa zhurmë, pa pretenduar meritë më të madhe se ajo që i takonte.

Në një shoqëri ku modelet ndryshojnë shpejt dhe ku shpesh vlerësohet suksesi i çastit, jeta e Prof. dr. Nuhi Rexhepit na rikujton një të vërtetë të rëndësishme: vlerat më të qëndrueshme ndërtohen ngadalë, me punë të përditshme, me ndershmëri dhe me përkushtim. Ai nuk kërkoi të ishte në qendër të vëmendjes. Mjaftonte që puna e tij të ishte e dobishme për studentët, për universitetin dhe për kulturën shqiptare.

Prandaj, kujtimi për Prof. dr. Nuhi Rexhepin nuk duhet të mbetet vetëm në ceremonitë përkujtimore apo në fjalët e rastit. Ai meriton të mbetet pjesë e kujtesës institucionale të Universitetit të Prishtinës, e historisë së arsimit shqiptar dhe e traditës së albanologjisë sonë. Brezat e rinj të pedagogëve dhe studiuesve kanë çfarë të mësojnë nga modeli i tij: seriozitetin shkencor, përulësinë njerëzore, etikën profesionale dhe bindjen se arsimi është, para së gjithash, shërbim ndaj shoqërisë.

Sot, kur shfletojmë rrugëtimin jetësor të Prof. dr. Nuhi Rexhepit, bëhet e qartë se ai nuk la pas vetëm një biografi të pasur. Ai la një kulturë pune, një mënyrë të veçantë të komunikimit akademik dhe një model qytetarie që vazhdon të frymëzojë. Pikërisht për këtë arsye, emri i tij do të mbetet i nderuar në historinë e arsimit, të universitetit dhe të kulturës shqiptare, si një profesor që e jetoi profesionin e tij me dinjitet dhe që e kuptoi dijen si përgjegjësi ndaj brezave që vijnë.