Entuziazmi i gjeneratave të mësimdhënsve të viteve ’70 të shekullit XX ishte për çdo lakmi. Shumë syrësh nuk kishin diploma masteresh e doktoratash, por përkushtoheshin maksimalisht në punën e tyre, madje edhe duke u shkolluar krahas punës. Njëri ndër ta ishte edhe pedagogu sportiv Alush Spahiu nga Muçivërci i Dardanës
Nga Xhevdet Kallaba
Fëmijëria dhe zbulimi i pasionit për sportin
Emri i tij në dokumente ishte Ali Spahiu, por jeta e njohu dhe e përjetësoi si Alush. Ky emër nuk ishte zgjedhje rastësore: në familjen Spahiu nga Muçivërci i Kamenicës kishte jetuar më herët një xhaxha me emrin Ali (1906–1934), i cili ishte ndarë herët nga jeta. Për ta shmangur përsëritjen e emrit dhe simbolikën e dhimbshme që mbante, familjarët vendosën ta thërrasin Aliun e ri me emrin Alush. Me këtë emër ai u rrit, u formua dhe u bë i njohur në të gjitha mjediset ku veproi.
Alush Spahiu lindi më 10 gusht 1940 në Muçivërc, në një familje fisnike e punëtore, të brumosur me ndershmëri, disiplinë dhe respekt për dijen. I ati, Salihu, dhe gjyshi, Osmani, ishin figura që lanë gjurmë në formimin e karakterit të tij: njerëz të fjalës, të punës dhe të përgjegjësisë. Këto vlera Alushi i trashëgoi dhe i shndërroi në filozofi jetese.
Që në moshë të hershme, ai u dallua për seriozitet dhe prirje të veçantë për aktivitetet fizike. Në oborrin e shkollës dhe në hapësirat e fshatit, sporti ishte gjuha e tij e parë e shprehjes. Nuk ishte thjesht lojtar i mirë, por edhe organizator, udhëheqës natyral dhe shembull për bashkëmoshatarët.
Arsimin fillor e kreu në vendlindje, ndërsa rruga e mëtejme ishte e qartë: edukata fizike. Në Prishtinë ndoqi shkollën e mesme në këtë drejtim, duke e shndërruar pasionin në profesion dhe duke u përgatitur për një mision që do ta ndiqte deri në fund të jetës.
Hapat e parë si arsimtar në Kamenicë
Në vitin 1962, Alush Spahiu filloi punën si arsimtar i Edukatës Fizike në shkollën fillore të Strezocit. Ishte një periudhë kur sporti shkollor nuk kishte infrastrukturë të zhvilluar, por kishte nevojë për njerëz me vizion. Dhe Alushi ishte pikërisht i tillë.
Ai nuk e shihte orën mësimore si detyrim formal. Për të, nxënësi duhej formuar në tërësi: trup, mendje dhe karakter. Brenda dy viteve në Strezoc, ai u vlerësua si mësues energjik, korrekt dhe i afërt me nxënësit, duke krijuar autoritet pa frikë dhe respekt pa imponim.
Rogaçica dhe konsolidimi profesional
Transferimi në shkollën fillore “Metush Krasniqi” (ish-1 Maji) në Rogaçicë shënoi një fazë të rëndësishme të pjekurisë së tij profesionale. Këtu punoi deri në vitin 1974, duke ndërtuar një traditë të qëndrueshme të aktiviteteve sportive shkollore. Bashkë edhe me kolegun dhe bashkëvendësin e tij, pedagogun sportiv Musa Thaçin vunë themele të shëndosha sportive në Rogaçicë dhe në komunën e Kamenicës, e që u trasuan më vonë nga një plejadë e tërë profesorësh si: Sevdai Thaçi, Rexhep Gashi, Muzafer Kallaba, Ymer Thaçi e shumë të tjerë. Pikërisht këtu u konsolidua figura e tij si arsimtar i përkushtuar dhe aktivist sportiv. Krahas punës, ai vazhdoi studimet në Shkollën e Lartë Pedagogjike në Prishtinë, drejtimi Edukatë Fizike, të cilat i përfundoi me sukses në vitin 1969. Gjatë kësaj kohe, punoi edhe në shkollën e mesme “19 Nëntori” në Prishtinë, duke zgjeruar përvojën dhe horizontin e tij profesional.
Sporti si edukim dhe filozofi jete
Në të gjitha shkollat ku punoi, Alush Spahiu ishte i njohur për organizimin e garave, turneve dhe aktiviteteve ndërshkollore. Ai përgatiste nxënës për pjesëmarrje në nivele komunale dhe krahinore, por mbi të gjitha i mësonte të humbnin me dinjitet dhe të fitonin me ndershmëri.
Përmes sportit, ai u nguliste nxënësve vlera që shkonin përtej fushës së lojës: disiplinën, bashkëpunimin, respektin dhe ndjenjën e përgjegjësisë kolektive. Shumë nga nxënësit e tij e kujtojnë si mësues që i mësoi të jenë njerëz të fortë në karakter, jo vetëm sportistë të mirë.
Prishtina dhe kulmi i veprimtarisë arsimore
Në vitin 1974, Alushi u transferua në Prishtinë. Fillimisht punoi në shkollën fillore “Zenel Hajdini”, ndërsa nga viti 1975 deri më 1981 shërbeu në shkollën “Naim Frashëri” (ish-Vladimir Nazor). Në këto institucione ai u bë figurë e respektuar e kolektivit arsimor: këshilltar për nxënësit, bashkëpunëtor korrekt për kolegët dhe njeri me integritet të lartë profesional.
Dashuria e Alush Spahiut për sportin ishte e gjerë, por veçanërisht ishte i lidhur me volejbollin dhe skijimin. Në vitin 1980, ai përfundoi trajnimet profesionale për trajner volejbolli, duke synuar zhvillimin e talenteve të reja dhe ngritjen e sportit shkollor në një nivel më të organizuar.
Skijimi, nga ana tjetër, ishte për të çlodhje shpirtërore dhe lidhje me natyrën. Ishte sport që e praktikonte me pasion dhe përkushtim, si shprehje e dashurisë së tij për lëvizjen dhe jetën aktive.
Epilogu tragjik
Në dimrin e vitit 1981, gjatë një fundjave skijimi në Brezovicë, një ortek i fuqishëm bore ia ndërpreu jetën Alush Spahiut dhe djalit të tij 12-vjeçar, Arsimit. U shua një arsimtar i devotshëm në kulmin e pjekurisë profesionale dhe një fëmijë në prag të jetës. Në po të njëjtën tragjedi pësoi edhe kolegu i tij Isak Simnica me djalin, Amirin, me ç’rast dy banka mbetën pa nxënësit e tyre dhe dy ditarë shkollorë pa mësimdhënësit e tyre.
Megjithëse jeta e tij u ndërpre tragjikisht, vepra e Alush Spahiut mbeti e gjallë. Ajo jeton në brezat që edukoi, në nxënësit që mësoi ta duan sportin, në kolegët që e kujtojnë si njeri të drejtë dhe në komunitetin që e respekton ende. Alushi la pas vete djalin Gëzimin dhe bashkëshorten Nazlijen (e cila ndërroi jetë më 4 gusht 2025).
Alush Spahiu ishte më shumë se arsimtar i edukatës fizike. Ai ishte ndërtues karakteresh, aktivist sportiv dhe shembull i njeriut që e pa profesionin si mision dhe sportin si edukim për jetën.
Kronikë nga “Rilindja”, 1981
Tragjedia e Brezovicës u pasqyrua në gazetën e përditshme Rilindja nga gazetari Rexhep Rifati, i cili përshkroi se si një e diel dimërore, që premtonte qetësi dhe diell, u shndërrua brenda pak çastesh në fatkeqësi të rëndë natyrore. Pasditja u përfshi nga një rrebesh i furishëm dhe masa të mëdha bore nisën të rrëshqisnin nga shpatijet e Sharrit, duke krijuar ortekë të fuqishëm që mbuluan rrugën, veturat dhe njerëzit në afërsi të Brezovicës.
Sipas dëshmive të mbledhura në vendngjarje, nuk pati kohë për shmangie apo ikje. U organizuan menjëherë përpjekje shpëtimi nga njësitë e mbrojtjes civile, mjekë dhe vullnetarë, por mungesa e pajisjeve teknike dhe koha e gjatë nën borë e bënë ndërhyrjen jashtëzakonisht të vështirë. Nga orteku u nxorën disa të mbijetuar, por edhe gjashtë viktima, mes tyre arsimtari i edukatës fizike Alush Spahiu dhe djali i tij 12-vjeçar, Arsimi.
Kjo kronikë mbetet një dëshmi dokumentare e dhimbjes kolektive dhe e një prej tragjedive më të rënda dimërore të asaj kohe.
