MULLA MEHMET DËRMAKU: “Na rrihnin edhe kur na merrnin në pyetje”

Intervistë e imagjinuar, e ndërtuar mbi rrëfimin e Mulla Mehmet ef. Dërmakut për arrestimin dhe keqtrajtimin e tij më 20 shtator 1990. Pyetjet janë hartuar për këtë shkrim; përgjigjet paraqesin përmbajtjen e dëshmisë së tij dhe nuk janë transkript i një bisede të zhvilluar.

1 of 9

Në vitet ’90, dhuna e policisë serbe ndaj shqiptarëve nuk kursente as mësimdhënësit, as imamët. Kërkesa për të drejta të barabarta me qytetarët e tjerë të ish-Jugosllavisë mjaftonte që njerëzit të bëheshin shënjestër e arrestimeve dhe keqtrajtimit. Ndër ta ishte edhe Mulla Mehmet ef. Dërmaku, imam i Shipashnicës së Epërme dhe atdhetar shqiptar, i lindur më 18 prill 1927.

Si nisi mëngjesi i 20 shtatorit 1990?

Ishte rreth orës pesë. Po falja namazin e sabahut kur dëgjova zhurmë. E ndërpreva namazin dhe pashë shumë policë që po kapërcenin murin e oborrit. U thashë: “Urdhëroni, çka dëshironi?”, por nuk pranuan të bisedonin. Më lidhën menjëherë dhe hodhën gaz lotsjellës.

Çfarë ndodhi në shtëpi?

Policët nisën kontrollin. Ua ofruam çelësat e dhomave, por ata i hapnin dyert me shqelma dhe thyenin gjërat që gjenin përpara. Kjo vazhdoi deri rreth orës shtatë e gjysmë.

Ku ju çuan më pas?

Më futën në një automjet policie me gjashtë veta të tjerë. Më pyetën nëse isha hoxha i fshatit. Kur u përgjigja po, dy policë më goditën disa herë në duar me shkopinj gome. Aty na mbajtën deri rreth orës dhjetë e gjysmë.

Si u trajtuat në Gjilan?

Na çuan në sekretariatin e punëve të brendshme në Gjilan. Sapo na zbritën, na goditën me grushte para njerëzve. Nga një goditje në kokë më ra shalli. Pastaj na futën në një sallë të madhe, ku na urdhëruan t’i mbanim duart lart dhe na rrihnin. Na fyenin si shqiptarë dhe fyenin fenë, Zotin e Ibrahim Rugovën.

A përfundoi dhuna gjatë marrjes në pyetje?

Jo. Në korridore na godisnin ata që na dilnin përpara. Inspektorët na urdhëronin t’i vendosnim duart mbi tavolinë dhe na godisnin me shkopinj gome. Pastaj na kthenin në sallë. Goditjet vazhdonin edhe rrugës, edhe atje.

Kur ju thanë se do të liroheshit?

Rreth orës njëmbëdhjetë të natës na thanë se do të na çonin në shtëpi. Na futën dymbëdhjetë veta në automjet dhe na urdhëruan të paraqiteshim të nesërmen, në orën dy pasdite, në stacionin e policisë në Kamenicë. Të gjithë ishim të lënduar nga goditjet. Për mua, në moshën 63 vjeçare, ato ishin edhe më të rënda.

Por nuk ju çuan në shtëpi. Çfarë ndodhi gjatë rrugës?

Automjeti u ndal papritur. Na urdhëruan të zbrisnim, na drejtuan armët automatike dhe na kërcënuan se do të na vrisnin. Pastaj fikën dritat. Zbritëm me fuqinë e fundit dhe u shtrimë përtokë pa lëvizur, derisa kuptuam se automjeti ishte kthyer në drejtim të Gjilanit. Na kishin lënë te hyrja e fshatit Hodonoc, rreth 15 kilometra larg fshatit tonë.

A morët ndonjë vendim nga gjykata?

Më 24 shtator u paraqitëm, por na mbajtën katër orë në stacionin e policisë. Më pas na çuan në gjykatë, ku na thanë përsëri të shkonim në shtëpi. Nuk na dhanë asnjë vendim. Na kishin rrahur e keqtrajtuar, ndërsa në fund nuk pati as gjykim.

Mulla Mehmet ef. Dërmaku ndërroi jetë më 20 tetor 2002. Sipas kujtimit të familjes, shenjat e rrahjeve i mbarti në trup deri në fund të jetës. Dëshmia e tij ruan kujtesën e një dite të rëndë për të dhe bashkëfshatarët e tij, si dhe të dhunës që përjetuan shqiptarët gjatë asaj periudhe.